Blog

Ewolucja komiksu w Polsce - od Kolektywu do Netkolektywu

Wprowadzenie

Krótkie wprowadzenie do tematu i znaczenia komiksu w kulturze polskiej. Komiks jest nieodłączną częścią kultury polskiej, będąc medium artystycznym, które od lat bawi i inspiruje czytelników. Jego ewolucja w Polsce była fascynująca, a jednym z kluczowych momentów było przejście od tradycyjnego Kolektywu do nowoczesnego Netkolektywu. W tym artykule przyjrzymy się tej zmianie i jej wpływowi na polski komiks.

Przedstawienie głównego celu artykułu. Celem tego artykułu jest dokładne opisanie ewolucji komiksu w Polsce, ze szczególnym skupieniem na przejściu od tradycyjnego Kolektywu do nowoczesnego Netkolektywu. Przedstawimy różnice między tymi dwoma modelami, ich zalety i wady, oraz zbadamy wpływ Netkolektywu na rozwój polskiego komiksu. Przyjrzymy się również twórcom i dziełom, które wpłynęły na tę zmianę. Będzie to fascynująca podróż po historii i teraźniejszości komiksu w Polsce.

Komiks w Polsce - historia, popularność i ewolucja

Historia komiksu w Polsce

Początki komiksu w Polsce sięgają... początków XX wieku, gdy zaczęły pojawiać się pierwsze zagraniczne komiksy. Ich popularność w Polsce wzrosła wraz z wprowadzeniem polskich edycji, które docierały do coraz szerszego grona czytelników.

Pierwsze polskie komiksy powstały... w latach 20. i 30. XX wieku. Twórcy, tak jak zagraniczni artyści, wykorzystywali format sekwencyjny, aby opowiadać historie. Początkowo skupiano się głównie na humorystycznych opowieściach, ale później tematyka komiksów poszerzyła się o różne gatunki.

Ważnym momentem w historii polskiego komiksu było... powstanie serii "Tytus, Romek i A'Tomek" autorstwa Henryka Jerzego Chmielewskiego. Komiks ten zdobył ogromną popularność i stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł polskiego komiksu. Otworzył on drogę dla kolejnych polskich twórców, którzy stworzyli wiele znakomitych postaci i dzieł.

Kolektyw- jeden z najpowszechniejszych komiksów www

Czy wiedziałeś, że charakterystyczna forma publikacji oparta na formule standardowego komiksu generalnie rzecz biorąc wcale nie musi ograniczać się wyłącznie do jej wersji papierowej? Bardzo często, i to wcale nie w ostatnich latach, ale już od dłuższego czasu, na rynku pojawiają się przeróżne komiksy sieciowe. Są to malutkie historyjki, jakie prezentowane są w sieci, a czasami te internetowe dymki są grupowane w tak zwane kolektywy, czyli większe opowiadanka. Dostępne w przystępnej wersji, bardzo powszechne ze względu na oszczędność wydatków związanych z kupowaniem standardowych publikacji, ale także i modne bo wiecznie pod ręką. O Kolektywie – jednym z takowych komiksów sieciowych, nieco więcej w dalszych fragmentach.
Jako Kolektyw nazwany został nasz krajowy magazyn komiksowy, który był publikowany systematycznie między 2007 a 2012 rokiem. Najpierw jego autorem była grupka przyjaciół, którzy właśnie publikowali w sieci, stanowiąc śmiało można powiedzieć- ekspertów od komiksu internetowego.

To oni byli zgromadzeni w grupie zwanej netKolektyw – nazwy nie trzeba chyba nikomu tłumaczyć. Warto jednakże dodać, że takie były same początki a później inicjatywę przejęli także zupełnie inni twórcy, niezwiązani z nimi, ale chętnie współtworzyć komiks cieszący się ogromnym zainteresowaniem ze strony miłośników dymkowych historyjek. W głównej mierze wszystko możliwe było za sprawą wydawcy, jakim była Dolna Półka. Jako redaktor nad Kolektywem pracował Bartek Biedrzycki. Pismo miało pewien cel, który mu przyświecał – danie szansy najmłodszym autorom, którzy do tej pory nie mieli możliwości wykazania się a potrafią i chcą pisać, specjalizując się właśnie w formule typowo komiksowej. I jak najbardziej to zamierzenie udało się osiągnąć

Dymkowe historie, czyli o tworzeniu komiksów

Powstanie jednego z najpowszechniejszych rodzajów formatu kultury popularnej to jest komiksu nie byłoby możliwe, gdyby nie przygotowywanie według specjalnej formuły i sprawdzonego już wzoru charakterystycznych dymkowych opowiadanek. W dymkach o których tutaj mowa tkwi cały sekret specyfiki komiksowych historyjek. Jak się jednakże okazuje, dymek dymkowi nierówny, a potwierdzeniem tego będzie krótka charakterystyka, jaką postanowiliśmy przedstawić w poniższych fragmentach.
Otóż każdy komiks musi być zbudowany według pewnej specyficznej struktury, a mowa tu o komiksowych dymkach, które nawet zupełnemu amatorowi w tej dziedzinie wydawniczej rzuca się w oko chyba na samym wstępie przygody z komiksem. Dymki tego rodzaju, kolokwialnie mówiąc, określane są także mianem specyficznych chmurek.

Jest to przestrzeń, puste pole, w jakich zawsze ma znaleźć się określony rodzaj tekstu, który jest dialogiem czy też czasami monologiem wypowiadanym przez bohaterów uczestniczących w historyjkowym opowiadaniu. Warto wiedzieć, że każdy dymek jest powiązany i przypisany jakiemuś bohaterowi, konkretnie do niego będąc wypozycjonowanym. Po to, żeby ogonek dymku prowadził właśnie do danej, określonej postaci, a ściślej nie tyle do samego rysunku bohatera, co wypowiadanych przez niego myśli i tekstu. Wyróżnia się wiele popularnych typów i form dymków komiksowych, wśród których zdecydowanie najczęściej wybieranym przez autorów komiksów wzorem jest kształt owalny czy też tak zwany balonik. Z języka angielskiego na ten specyficznych rodzaj komiksowych dymków mówi się speech balloon, czyli balonik mowy.

Festiwal Kultury Popularnej DwuTakt

Jesteś zagorzałym miłośnikiem wszystkiego, co związane z komiksem? Uwielbiasz ten rodzaj wydruków? A może to Ty sam tworzysz charakterystyczne dymkowe historyjki i opowiadanka? Jeżeli tak, postaramy się zachęcić Cię do przeczytania niniejszego tekstu w całości poświęconego jak widzisz już po rzuceniu okiem na powyższy tytuł – Festiwalowi Kultury Popularnej DwuTakt. Pewnie zastanawiasz się, jak Twoja pasja i zaangażowanie w komiks mają się do kultury popularnej, a i tu Cię zaskoczymy- mają i to bardzo wiele wspólnego.
Festiwal, o którym mowa w całości poświęcony jest rozlicznym formom i rodzajom kultury popularnej. Pierwsza tego rodzaju edycja miała miejsce stosunkowo niedawno, bowiem zaledwie sześć lat temu. Kiedy to w roku 2014 zdecydowano się na stworzenie DwuTaktu, wybrano na miejsce jego organizacji przepiękną polską miejscowość, jaką jest doskonale każdemu z nas znany Toruń. Autorem, inicjatorem i ojcem wydarzenia jakim był festiwal kultury popularnej była Asocjacja Komiksu w Toruniu i to jest właśnie najważniejsze połączenie między DwuTaktem a komiksem. Zaledwie trzy lata po tym, jak odbyła się pierwsza prestiżowa edycja tego festiwalu kultury popularnej, zdecydowano się na to, aby zaangażować kolejnych inicjatorów i propagatorów szerzenia się kultury w wydaniu masowym. I tak do organizatorów nadrzędnych dołączyła Fundacja Kult Kultury, która udzieliła imprezie i jej organizującym inicjatorom mnóstwo niezbędnego wsparcia.

Co więcej dyrektorem przedsięwzięcia stał się Wojciech Łowicki. Pomimo wielorakich rodzajów form kultury popularnej, to właśnie komiksowy w głównej mierze na tym spektakularnym przedsięwzięciu poświęcono mnóstwo cennej uwagi.

Warszawskie Spotkania Komiksowe

Pierwsza spektakularna impreza komiksowa i w całości od A do Z poświęcona publikacji komiksowej – Warszawskie Spotkania Komiksowe – ten rodzaj imprezy wszystkim przypadł do gustu – praktycznie od zawsze, gdy tylko zorganizowana została pierwsza edycja tego przedsięwzięcia. Warszawskie Spotkania Komiksowe to także okazja do tego, aby światło dzienne ujrzały równie spektakularne tytuły rozmaitych magazynów komiksowych, do jakich bez dwóch zdań zaliczyć trzeba między innymi cieszący się dużym zainteresowaniem Kolektyw tworzony przez autorów komiksów sieciowych, to jest netkolektyw.
Wróćmy jednakże do charakterystyki prestiżowej imprezy komiksowej jaką są Warszawskie Spotkania Komiksowe.

Okazuje się, że od początku, to jest od daty 2001 roku, kiedy to odbyła się jego pierwsza edycja, impreza zawsze realizowana jest jako całoroczny, jednodniowy konwent, na którym przedstawiane są i omawiane rozliczne tytuły komiksowe, jakie ostatnimi czasy, czy też już od dawien dawna cieszą oko miłośników komiksowych publikacji. Obecnie ten rodzaj imprezy nie jest już organizowany, a ostatnia edycja miała miejsce w roku 2009. Warszawskie Spotkania Komiksowe cechowały się przede wszystkim tym, iż ich miejsce było stałe- jak to zresztą nie trudno jest się domyśleć po samym nazewnictwie tegoż przedsięwzięcia, organizowane były one w ścisły centrum Warszawy. Było tam mnóstwo prelekcji oraz wielorakich paneli dyskusyjnych. Autorzy wspomnianego dla przykładu magazynu Kolektyw z kolei, specjalnie czekali z wydaniem następnej wersji swego magazynu aż do dnia odbywania się Warszawskich Spotkań Komiksowych, tak znacząca była to impreza.

Interkomix

Zetknąłeś się kiedykolwiek z nazwą Interkomix? Jeśli tak, to tym bardziej powinien zainteresować Cię nasz niniejszy wirtualny poradnik, który poświęcony zostanie w całości omówieniu i krótkiej charakterystyce zdecydowanie jednej z najpopularniejszych imprez komiksowych z dawnych lat w naszym kraju. Jeżeli natomiast nie są Ci znane dzieje polskiego komiksu i wszystko, co jest z nim związane, obowiązkowo powinieneś zwrócić uwagę na nasz niniejszy artykuł, który przybliży Ci historię wyjątkowo spektakularnego, niegdyś odwiedzanego licznie festiwalu komiksowego, jakim był właśnie wspomniany tu w tytule tekstu Interkomix. Co go wyróżniało, że aż takie zainteresowanie zyskał? Dowiesz się z dalszych fragmentów.
Interkomix jest to nazewnictwo tyczące się jednej z najbardziej okazałych imprez komiksowych, jak już wspomnieliśmy po krótce we wstępie. To impreza, która odbywała się przez parę lat, począwszy od roku 2003, kiedy to miała miejsce jej inauguracja, a skończywszy na roku 2007, bowiem wtedy to odbyła się ostatnia edycja tego wręcz kultowego festiwalu. Interkomix opierał się zwłaszcza na realizacji cyklicznych spotkań zainteresowanych komiksem twórców, wydawców, redaktorów, ale i zrzeszał fanów – amatorów, profesjonalistów, debiutujących aktywnie w działalności nad komiksem oraz tych biernych, czyli zwolenników ograniczających się jedynie do czytania gotowych już wersji komiksowych.

Zawsze miejscem organizacji Interkomixu była stolica. W Warszawie wszyscy zainteresowani zbierali się w popularny klubie Regeneracja, który zlokalizowany był przy ulicy Puławskiej. Nie jest to tak, że ta spektakularna impreza po prostu odbywała się, ona miała głębszy sens swego istnienia, a mianowicie celem nadrzędnym stawała się promocja młodych, początkujących twórców.

Komiks internetowy w Polsce

W naszym kraju historia komiksów jest niesamowicie rozległa, szeroko rozbudowana i w zasadzie śmiało można stwierdzić, iż nadal rozwijana. Wynika to z tego względu, że lata temu udało się stworzyć autorom popularnych magazynów komiksowych ich internetowe wersje. Publikacje tego rodzaju spotkały się z bardzo dużym uznaniem ze strony wszystkich zagorzałych fanów komiksu i tego rodzaju struktury wydawniczej. Jednym z bardziej powszechnych numerów okazał się komiks sieciowy jakim był Kolektyw, był w czasie przeszłym, ponieważ tworzony był systematycznie od 2007 roku kiedy to miała miejsce jego debiutancka, pierwsza wersja, do końca 2012 roku.

W Kolektywie bardzo modne było zwłaszcza to, że był to magazyn komiksowy wydawany najpierw w wersji klasycznej, czyli na papierze, ale jego pomysłodawcami stali się znajomi, którzy wspólnie działali jako autorzy komiksów w wydaniu internetowym. Z czasem oczywiście grono zagorzałych tak fanów, jak również i współautorów Kolektywu zaczęło się intensywnie rozwijać, niemniej jednak trzeba przyznać, że tak potężnego zainteresowania Kolektywem jaki był w okresie 2008 – 2010 nie miał chyba żaden inny polski tytuł wydawniczy z kategorii struktur komiksowych. Inicjatorami i ojcami Kolektywu była grupa przyjaciół zebrana pod pseudonimem teamu netKolektyw. Wydawcą była Dolna Półka, zaś redaktorem naczelnym Bartek Biedrzycki. Magazyn wydawany był średnio co pół roku, a w szczególności upatrzono sobie na to dwie gigantyczne imprezy komiksowe, które ściągały mnóstwo fanów komiksu – Warszawskie Spotkania Komiksowe oraz Festiwal Komiksowa Warszawa.

Nagroda Korak

Słyszałeś kiedykolwiek o kultowej nagrodzie Korak? Czy wiesz w jakiej kategorii, za co oraz komu była ona niegdyś przyznawna? Jeszcze parę lat temu można było takowe specyficzne wyróżnienie zdobyć na jednym z najbardziej prestiżowych przedsięwzięć o charakterze komiksowym.
W grę wchodzi tu impreza znana jako Interkomix. Ten rodzaj spektakularnego eventu był systematycznie, cyklicznie organizowany od samego początku roku 2001 i aż do końca 2007 roku. Na chwilę obecną charakterystycznych spotkań przygotowywanych w klubie Regeneracja mieszczącym się przy warszawskiej Puławskiej już nie ma. Niemniej jednak echem odbiła się ta impreza na tyle, że zagorzali miłośnicy oraz twórcy i wydawcy komiksów na pewno nadal o niej pamiętają. Interkomix jednak był stricte powiązany z tytułem niniejszego artykułu, to jest ze specyficzną nagrodą zwaną Korakami. Co to było i za co Koraka można było otrzymać? Otóż wydzielono kilka charakterystycznych kategorii w jakich to wyróżnienie regularnie wręczano, przy każdorazowo organizowanej edycji omawianego przedsięwzięcia.

W grę wchodziła na przykład taka kategoria jak Najlepszy Krajowy Scenarzysta Komiksowy, Najlepszy Krajowy Album Komiksowy, Najlepszy Album Zagraniczny Wydany w Polsce, Najlepszy Krajowy Rysownik Komiksowy, czy też tak zwany Korak Honorowy. Oczywiście, jak to zwykle w tego rodzaju konkursach- wybierano najlepszych z danej kategorii i to im wręczano zaszczytne wyróżnienia zwane tytułowymi Korakami. Sama gala wręczania nagród miała zawsze miejsce w sali kinowej Filmoteki Polskiej, która także mieściła się przy ulicy Puławskiej.

Jak powstawał Kolektyw?

Lubisz nietuzinkowe pisma? Nie interesują Cię poważne artykuły publikowane w zaszczytnych tytułach prasowych? Nie jesteś fanem pseudo artykułów wydawanych w sieci każdego dnia? Jeżeli poszukujesz swojej własnej formy zainteresowania z gatunku druk i prasa, na pewno godne polecenia będą w Twoim przypadku komiksy. Do najbardziej znaczących tytułów wśród polskich magazynów komiksowych zalicza się multum wielorakich publikacji, ale dziś pod lupę i na celownik postanowiliśmy wziąć kultowy już wręcz i niegdyś bijący rekordy popularności polski magazyn komiksowy, jakim był tytułowy Kolektyw. O co w nim chodziło? Kiedy był wydawany? Na czym polegały prezentowane w nim historyjki? Czym wyróżniał się na tle silnej komiksowej konkurencji rynkowej, że udało mu się podbić serca zagorzałych fanów komiksów? Wszystkiego na ten temat dowiesz się w dalszych fragmentach.
Jeżeli chodzi o tytuł Kolektyw, to prawdziwi miłośnicy tej formy jaką są komiksy, a także nie tyle amatorzy co profesjonalni „czytacze” takowych magazynów, z pewnością o Kolektywie słyszeli nie raz i nie dwa a zdecydowanie więcej. Forma tego rodzaju komiksu była wydawana przez blisko cztery lata, a jej debiut nastąpił w roku 2007. Gdy zaś mowa o zakończeniu publikacji, to ostatnia wersja Kolektywa pojawiła się w roku 2012. Jego twórcami była grupka znajomych – początkowo – z czasem znacząco się to zmieniło. NetKolektyw tworzony był przez twórców skoncentrowanych wokół przede wszystkim komiksu internetowego. W kontekście wydawcy głównego natomiast warto wspomnieć, że była nim Dolna Półka.

Z czasem grupa współautorów ulegała systematycznemu rozszerzeniu.